IRR Hesaplama (iç verim oranı)
Birden fazla para girişi ve çıkışı olan her yatırımın iç verim oranını (IRR) hesaplayın: yıllık nakit akışları, birikimli hayat sigortası ya da düzenli ve düzensiz yatırımlar için tarihli nakit akışları (XIRR). IRR, her tutarın ne zaman yatırılıp ne zaman geri alındığını hesaba katan yıllık bileşik getiridir.
IRR hesaplama aracı nasıl kullanılır
Hesaplama yöntemi altında bir seçenek belirleyin, tutarları girin ve Hesapla düğmesine ya da Enter’a basın. Sonuçlarda IRR, toplam yatırılan, toplam alınan ve net kâr görünür. Sonradan bir değeri değiştirirseniz sonuç soluklaşır ve yeniden hesaplamanızı hatırlatır.
- Yıllık nakit akışları: yatırdığınız parayı Yatırılan, geri aldığınızı Alınan alanına girin. 0. yıl başlangıç günü, 1. yıl bir yıl sonrasıdır; gerektiği kadar yıl ekleyip silebilirsiniz. Kiralık mülk, tahvil veya yıllık nakit akışı olan iş projeleri için uygundur.
- Birikimli sigorta: yıllık primi, kaç yıl ödeyeceğinizi, ödemenin hangi yıl alınacağını ve tutarını girin. Primler her poliçe yılının başında ödenir, ödeme de o yılın sonunda alınır.
- Tarihe göre: her alımı, temettüyü ve satışı tarihiyle girin. Hâlâ elinizde olan yatırımın bugünkü değerini bugünün tarihiyle Alınan alanına girin. Düzenli yatırım ve düzensiz ek alımlar için uygundur.
Yalnızca bir kez yatırıp bir kez çektiyseniz CAGR hesaplama aracı daha basittir ve IRR ile aynı sonucu verir.
IRR nedir
IRR (Internal Rate of Return, iç verim oranı), bir yatırımın tüm nakit akışlarının net bugünkü değerini (NPV) sıfır yapan orandır.
Basitçe söylemek gerekirse IRR, her tutarın ne zaman yatırılıp ne zaman geri alındığı hesaba katıldığında yatırımın yılda ortalama ne kadar bileşik getiri sağladığıdır. Yıllık getiri (CAGR) fikrinin genişletilmiş hâlidir: CAGR başta bir ve sonda bir tutarla çalışır, IRR ise aradaki istediğiniz sayıda ödemeyi hesaba katar.
IRR formülü
- : t dönemindeki nakit akışı; yatırılan para eksi, alınan para artı
- t: dönem (yıl); 0. dönem başlangıçtır
- IRR: eşitliği sağlayan oran
IRR için doğrudan çözülebilen bir formül yoktur; deneme yoluyla bulunur: bir oran seçilir, NPV hesaplanır ve NPV sıfıra yaklaşana kadar oran artırılır veya azaltılır. Bu araç önce −%99 ile %10.000 arasında NPV’nin işaret değiştirdiği aralığı bulur, sonra aralığı daraltır. Sonuçlar Excel’deki İÇ_VERİM_ORANI ve AİÇVERİMORANI işlevleriyle aynıdır.
Örnek 1: birikimli hayat sigortasının IRR’si
6 yıl boyunca yılda 100.000 TL prim ödüyorsunuz (toplam 600.000 TL) ve 6. yılın sonunda 660.000 TL alıyorsunuz:
| Zaman | 0. yıl | 1. yıl | 2. yıl | 3. yıl | 4. yıl | 5. yıl | 6. yıl sonu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nakit akışı | −100.000 | −100.000 | −100.000 | −100.000 | −100.000 | −100.000 | +660.000 |
Toplam getiri %10 gibi görünür, ama IRR yalnızca %2,73’tür, çünkü son prim sadece bir yıl değerlendirilir. Ödeme 10. yılın sonunda 720.000 TL olsaydı toplam getiri %20 olurdu ama IRR %2,45’e düşerdi.
Poliçede belirtilen garanti veya tahmini getiri gerçek getiri değildir; poliçeyi mevduat veya tahvil ile adil biçimde karşılaştırmanın yolu IRR’dir. Ayrıca poliçeden erken ayrılırsanız genellikle daha az para geri alırsınız; bu durumda IRR eksiye düşebilir. Yüksek enflasyon dönemlerinde reel getiriye de bakın.
Örnek 2: her yıl sabit ödeme
1.000.000 TL yatırıyorsunuz ve sonraki 5 yılın her birinin sonunda 300.000 TL alıyorsunuz (toplam 1.500.000 TL):
| Zaman | 0. yıl | 1. yıl | 2. yıl | 3. yıl | 4. yıl | 5. yıl |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Nakit akışı | −1.000.000 | +300.000 | +300.000 | +300.000 | +300.000 | +300.000 |
IRR yaklaşık %15,24’tür. %50 toplam getiriyi 5 yıla bölmek %10 verir; bu, getiriyi olduğundan düşük gösterir, çünkü paranın bir kısmı her yıl erkenden geri döner.
Örnek 3: düzenli veya düzensiz yatırım için XIRR
2 Oca 2024, 1 Tem 2024 ve 2 Oca 2025 tarihlerinde 100.000’er TL yatırdınız (toplam 300.000 TL) ve 2 Oca 2026 tarihinde yatırımın değeri 360.000 TL:
- Tarihe göre XIRR: IRR ≈ %12,80
- 300.000 TL’nin tamamını ilk gün yatırılmış sayıp 2 yıllık CAGR hesaplarsanız yalnızca %9,54 çıkar; bu, getiriyi olduğundan düşük gösterir, çünkü sonraki ödemeler daha kısa süre yatırımda kaldı
Hesaplama aracında Tarihe göre seçeneğini seçin ve her ödemenin tarihini girin.
Excel’de IRR ve XIRR nasıl hesaplanır
| Durum | Excel formülü |
|---|---|
| Eşit dönemler (yıllık, aylık) | =İÇ_VERİM_ORANI(değerler) |
| Düzensiz tarihler | =AİÇVERİMORANI(değerler; tarihler) |
| Aylık nakit akışından yıllık orana | =(1+İÇ_VERİM_ORANI(değerler))^12-1 |
Dikkat edilecekler:
- Yatırılan parayı eksi, alınan parayı artı sayı olarak girin; her birinden en az bir tane olmalıdır.
İÇ_VERİM_ORANIdönem başına oranı verir. Aylık nakit akışlarında bunu yukarıdaki formülle yıllık orana çevirin. Örneğin 12 ay boyunca ayda 10.000 TL yatırıp sonunda 130.000 TL’ye ulaşırsanız aylık IRR yaklaşık %1,23, yıllık ise yaklaşık %15,74 olur.AİÇVERİMORANIdoğrudan yıllık oranı verir ve yılı 365 gün sayar. Google E-Tablolar’da bu işlevlerin adı IRR ve XIRR’dir.
IRR mi CAGR mi?
| IRR (iç verim oranı) | CAGR (yıllık getiri) | |
|---|---|---|
| Gereken veri | her giriş ve çıkışın tutarı ve zamanı | başlangıç ve bitiş değeri, yıl |
| Arada para giriş çıkışı | hesaba katar | hesaba katmaz |
| Hesaplama | NPV 0 olana kadar deneme | doğrudan formül |
| Uygun olduğu durum | sigorta poliçeleri, düzenli yatırım, kiralık mülk, projeler | tek seferlik yatırım, endeks, ciro büyümesi |
Tek giriş ve tek çıkışta IRR ve CAGR aynı sonucu verir; arada para yatırıldıysa veya çekildiyse IRR kullanın.
IRR’nin sınırları
- Birden fazla sonuç olabilir: nakit akışlarının işareti birden fazla kez değişirse (örneğin arada ek yatırım yapıldıysa) iki veya daha fazla IRR olabilir. Bu araç sıfıra en yakın olanı gösterir; dikkatle yorumlayın.
- Alınan paranın aynı oranla yeniden yatırıldığını varsayar: IRR’si yüksek bir yatırımda arada alınan parayı aynı getiriyle değerlendirmek her zaman mümkün olmaz, bu yüzden gerçek getiri daha düşük olabilir.
- Büyüklüğe bakmaz: IRR’si yüksek küçük bir yatırım, IRR’si biraz daha düşük büyük bir yatırımdan her zaman daha fazla para kazandırmaz; net kâra da bakın.
- Girilen zamanlamaya bağlıdır: yıllık mod her tutarın yıl başında veya yıl sonunda hareket ettiğini varsayar; gerçek tarihler çok farklıysa XIRR daha doğrudur.
Sık sorulan sorular
IRR nedir?
IRR (iç verim oranı), bir yatırımın tüm nakit akışlarının net bugünkü değerini (NPV) sıfır yapan orandır. Her tutarın ne zaman yatırılıp ne zaman alındığı hesaba katıldığında yılda ortalama bileşik getiri olarak düşünülebilir. Birikimli sigorta ve düzenli yatırım gibi birden fazla giriş ve çıkışı olan yatırımlar için kullanılır.
IRR nasıl hesaplanır?
Doğrudan bir formül yoktur; IRR, nakit akışı ÷ (1 + IRR)^t toplamını sıfır yapan oran olarak deneme yoluyla bulunur. Uygulamada bir IRR hesaplama aracı ya da Excel’de =İÇ_VERİM_ORANI(değerler) veya =AİÇVERİMORANI(değerler; tarihler) kullanılır; yatırılan para eksi, alınan para artı girilir.
Birikimli sigortanın IRR’si nasıl hesaplanır?
Her primi eksi, ödemeyi artı tutar olarak yazın ve IRR’yi bulun. Örneğin 6 yıl boyunca yılda 100.000 TL ödeyip 6. yılın sonunda 660.000 TL almak %10 toplam getiri demektir, ama IRR yalnızca yaklaşık %2,73’tür. Bu aracın “Birikimli sigorta” modu bunu prim, prim ödeme süresi, ödeme yılı ve ödeme tutarından hesaplar.
IRR ile CAGR arasındaki fark nedir?
CAGR yalnızca başlangıç ve bitiş değerini kullanır ve tek seferlik yatırımlar için uygundur. IRR her giriş ve çıkışın tutarını ve zamanını hesaba katar ve arada yatırım veya çekim olan yatırımlar için uygundur. Tek giriş ve tek çıkışta ikisi aynı sonucu verir.
Düzenli yatırımda IRR mi XIRR mi kullanılmalı?
Aralıklar eşitse IRR kullanılabilir, ama dönem başına (örneğin aylık) oran verir; bunu (1 + aylık IRR)^12 − 1 ile yıllık orana çevirmek gerekir. Tarihler düzensizse veya ek alımlar yaptıysanız XIRR daha doğrudur, çünkü gerçek tarihleri kullanır ve doğrudan yıllık oranı verir.
Hangi IRR iyi sayılır?
En azından başka bir yerde alabileceğiniz risksiz getiriden, örneğin mevduat faizinden veya devlet tahvili getirisinden yüksek olmalıdır. Hisse ve fonlar için aynı dönemdeki BIST 100 veya S&P 500 gibi bir endeksin yıllık getirisiyle karşılaştırın; yüksek enflasyon dönemlerinde reel getiriye de bakın. Sigorta poliçelerinde erken ayrılmanın kaybını ve paranın ne kadar süre bağlı kalacağını da düşünün.
- CAGR Hesaplama: başlangıç ve bitiş değeriyle yıl veya tarihlerden yıllık getiri.
- Bileşik Faiz Hesaplama: belirli bir oranla paranın nasıl büyüdüğünü görün, düzenli katkıyla.